Şehirde Koşarken Aklıma Takılan Bir Şey: Nesli Tükenmek Üzere Olan Hayvanlar İçin Ne Yapmalıyım?
İzmir’de sabahları işe yetişmeye çalışırken insanın aklına her şey geliyor. Simit mi alsam, yoksa “bugün sağlıklı yaşama başlıyorum” hayaliyle aç mı kalsam… Ama bir gün metroya doğru yürürken, telefonumda kaydırdığım bir haber yüzüme çarptı: bazı hayvan türleri sessizce dünyadan siliniyormuş.
Tam o anda iç sesim devreye girdi:
“Sen daha kendi çiçeğini sulamayı unutuyorsun, panda mı kurtaracaksın?”
Güldüm. Sonra sustum. Çünkü bazen en komik cümleler, en rahatsız edici gerçekleri gizliyor.
İşte o gün, kafamın içinde dönmeye başlayan soru netleşti: Nesli tükenmek üzere olan hayvanlar için ne yapmalıyım?
Bir Panda Kurtarma Planım Yok Ama Birkaç Fikir Var
Bugünkü rehber içeriğimizde “Nesli tükenmek üzere olan hayvanlar için ne yapmalıyım” hakkında bilinmesi gereken temel detayları aktarıyoruz.
Öncelikle şunu kabul edelim: Ben sabah kahvesini bile bazen “bugün mü içsem yarın mı?” diye erteleyen bir insanım. Yani Afrika savanlarına gidip aslanlarla göz göze gelme planım yok.
Ama mesele de bu zaten. Herkesin aslanla selfie çekmesi gerekmiyor.
Bir gün arkadaşım Burak’la Karşıyaka’da yürürken konu açıldı.
“Abi ben kaplanları kurtaracak kadar zengin değilim,” dedi.
Ben de dedim ki:
“Zengin olman gerekmiyor zaten. Ben de değilim ama kedim benden daha iyi yaşıyor, o bile katkı sağlıyor olabilir.”
Güldük ama sonra düşündük. Küçük şeyler gerçekten büyük şeylere dönüşebilir mi?
Cevap biraz şaşırtıcı: evet, dönüşebilir.
Nesli Tükenmek Üzere Olan Hayvanlar İçin Ne Yapmalıyım? Gerçek Hayata Dönelim
Bu soruyu ilk duyduğumda gözümde şöyle bir sahne canlanmıştı: beyaz gömlekli, dürbünlü, ormanda koşan insanlar. Ben ise evde pijamayla dizi izleyen biriyim.
Ama sonra fark ettim ki mesele ormana gitmek değil, yaşadığın yerden başlamak.
1. Tüketim alışkanlıkların düşündüğünden daha güçlü
Market poşetini elime alırken hiç düşünmemiştim mesela. Ama plastiklerin okyanusa gittiğini ve orada yaşayan canlılara zarar verdiğini öğrendiğimde bir garip oldum.
Geçen gün kasada poşet istemedim.
Kasiyer bana baktı:
“Poşet almayacak mısınız?”
Ben:
“Hayır, doğayı seviyorum.”
Sonra eve 6 poşetle döndüm çünkü elimdeki şeyleri taşımayı beceremedim.
Ama önemli olan niyet. Bir yerden başlamak.
2. Bilgi edinmek sıkıcı değil, aksine baya dedikodulu
Bir arkadaş grubunda “vaşak diye bir hayvan varmış” dediğimde herkes Google’a sarıldı. Meğer Türkiye’de bile yaşayan türler varmış ve çoğunun durumu kritikmiş.
O an fark ettim ki biz bazı canlıların varlığını bile bilmiyoruz.
İç sesim yine konuştu:
“Sen mahallede yeni açılan kahveciyi ezbere biliyorsun ama vaşak nerede yaşıyor bilmiyorsun.”
Haklıydı.
3. Sosyal medyada paylaşmak küçümsenecek bir şey değil
Bazıları “story atmakla dünya kurtulmaz” diyor.
Tamam ama kim demiş tek başına story’nin dünya kurtaracağını?
Mesela geçen gün bir video paylaştım: denizde plastik yiyen bir kaplumbağa.
Altına arkadaşım yazdı:
“Abi moralim bozuldu.”
Ben de dedim:
“Moralin bozuluyorsa sorun var zaten.”
Çünkü bazen farkındalık, rahatsızlıkla başlar.
Şimdi Biraz Da Kendi Hayatımdan Utanç Köşesi
Geçen yaz Çeşme’deydim. Sahilde oturmuşum, dondurma yiyorum, denizi izliyorum. Yanımda bir martı vardı, bana dik dik bakıyor.
Ben de dedim:
“Ne bakıyorsun?”
Sonra fark ettim ki o aslında çöpe atılan şeylere bakıyor.
O an küçük bir tokat yedim gibi hissettim.
Kendi kendime:
“Sen tatil yaparken burada sistem çöküyor olabilir mi?”
İşte bazen farkındalık böyle geliyor. Ne dramatik ne epik… sadece sessiz bir rahatsızlık gibi.
Günlük Hayatta Küçük Ama Etkili Adımlar
“Nesli tükenmek üzere olan hayvanlar için ne yapmalıyım?” sorusu aslında büyük bir sorumluluk gibi görünüyor ama parçalara bölünce daha insani hale geliyor.
Gereksiz kahramanlık yapmadan yapılabilecek şeyler
Okumaya Değer: Neriman Sallan Gel hangi yöreye ait ?
1. Plastik tüketimini azaltmak
Evet, klişe ama işe yarıyor. Ben hâlâ bazen unutuyorum. Ama artık markete giderken “poşet yok” diyebiliyorum. Bu bile bir ilerleme.
2. Doğaya zarar veren ürünleri sorgulamak
Bir ürün alırken “bu nereden geliyor?” diye düşünmek ilk başta garip geliyor. Sonra otomatikleşiyor.
Bir gün arkadaşım bana dedi ki:
“Sen ne zaman bu kadar bilinçli oldun?”
Ben:
“İki gün önce değil kesinlikle.”
3. Hayvanları koruyan kuruluşlara destek
Para vermek zorunda değilsin. Zaman, paylaşım, gönüllülük… hepsi bir katkı.
Ben bir kere bir kampanyaya bağış yaptım, sonra bankadan gelen SMS’e 10 dakika bakakaldım:
“Gerçekten yaptım mı?”
Evet, yapmışım. Küçük ama gerçek.
4. Evde bile fark yaratmak
Kedim var. Adı Misket.
Misket bazen pencere kenarında oturup kuşlara bakıyor. Ben de ona bakıyorum.
Ve düşünüyorum:
“İnsanlık olarak biz neyi kaçırdık da kediler bu kadar huzurlu?”
Biraz Mizah, Biraz Gerçek: İç Sesimle Tartışmalar
İç sesimle sık sık tartışıyorum. Özellikle çevre konularında.
Ben:
“Abi ben tek başıma ne yapabilirim ki?”
İç ses:
“Tek başına pizza sipariş edebiliyorsun ama.”
Ben:
“O farklı.”
İç ses:
“Hayır, aynı mantık.”
Haklı olduğu noktalar var. Rahatsız edici derecede.
İzmir’den Dünyaya Küçük Bir Dalga Etkisi
İzmir’de büyümek bana hep şunu hissettirdi: hayat biraz daha rahat, biraz daha sahil kokulu ama aynı zamanda biraz da umursamaz.
Ama son yıllarda fark ettim ki o “rahatlık” bazen “duyarsızlık”a dönüşebiliyor.
Bir gün Alsancak’ta otururken arkadaşım dedi ki:
“Dünya yanıyor olabilir mi?”
Ben:
“Biz çay içiyoruz.”
Sonra ikimiz de sustuk.
Bazen en iyi farkındalık sessizliktir.
Asıl Soru Şu: Ben Ne Yapıyorum?
Bu yazıyı yazarken bile kendime şu soruyu soruyorum:
Gerçekten bir şey yapıyor muyum, yoksa sadece düşünüyor muyum?
Cevap net değil.
Ama küçük adımlar var:
– Daha az israf
– Daha çok sorgulama
– Daha fazla fark etme
– Daha az “bana ne” deme
Son Düşünce: Dünyayı Kurtarmak Film Sahnesi Gibi Olmak Zorunda Değil
Filmlerde genelde biri çıkar, büyük bir konuşma yapar, müzik yükselir ve dünya kurtulur.
Gerçekte ise biri markette poşet almaz.
Bir diğeri bir haberi paylaşır.
Bir başkası bir ürünü almadan önce iki saniye düşünür.
Ve kimse alkışlamaz.
Ama değişim tam da böyle olur.
Ben hâlâ sabahları geç kalıyorum, bazen çöpleri yanlış ayrıştırıyorum, bazen de “bugün değil” diyorum.
Ama en azından artık şunu biliyorum:
Nesli tükenmek üzere olan hayvanlar için ne yapmalıyım? sorusu büyük bir görev listesi değil, günlük hayatın içine gizlenmiş küçük seçimler zinciri.
Ve o zincir, sandığından daha güçlü.
Vienteknoloji olarak her zaman en iyi içeriği sunmak için çalışıyoruz. “Nesli tükenmek üzere olan hayvanlar için ne yapmalıyım” konusunda daha fazlası için takipte kalın!